«دلم شکست» شاید فقط یک جمله احساسی نباشد. پزشکان میگویند فشارهای روحی شدید و غمهای ناگهانی در برخی افراد میتواند باعث بروز یک بیماری واقعی قلبی شود؛ عارضهای که آن را «سندروم قلب شکسته» مینامند و گاهی علائمی بسیار شبیه سکته قلبی دارد؛ از درد قفسه سینه و تنگی نفس گرفته تا اضطراب شدید و اختلال در ضربان قلب.
به گزارش رادیو نشاط، وقتی کسی میگوید «از غصه دلم شکست»، معمولاً این جمله را یک استعاره احساسی یا شاعرانه میدانیم. اما پزشکان میگویند در برخی شرایط، غم و فشار روانی شدید میتواند واقعاً بر عملکرد قلب تأثیر بگذارد و حتی فرد را راهی بیمارستان کند. گزارش تازهای از شبکه ABC استرالیا به بیماریای کمتر شناختهشده به نام «سندروم قلب شکسته» پرداخته؛ عارضهای که میتواند درست پس از یک شوک عاطفی یا استرس شدید، علائمی بسیار شبیه حمله قلبی ایجاد کند.
این بیماری که نام علمی آن تاکوتسوبو کاردیومیوپاتی (Takotsubo Cardiomyopathy) است، باعث ضعف ناگهانی و موقت عضله قلب میشود. افراد مبتلا ممکن است دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس، اضطراب شدید، ضعف جسمانی یا بینظمی ضربان قلب شوند؛ علائمی که در بسیاری از موارد، با سکته قلبی اشتباه گرفته میشود. به همین دلیل، پزشکان تأکید میکنند که هر فردی با چنین نشانههایی باید فوراً به اورژانس مراجعه کند.
نیمهشبی که همه فکر کردند سکته قلبی است
ABC در گزارش خود، روایت کریستین کولارد از استرالیای جنوبی را بازگو میکند؛ زنی که در سال ۲۰۲۲ نیمهشب با احساس خفگی و درد خفیف در قفسه سینه از خواب بیدار شد.
او میگوید در آن لحظه دچار وحشت شد، زیرا نمیدانست چه اتفاقی در حال رخ دادن است. همسرش با تصور اینکه او دچار حمله قلبی شده، فوراً با آمبولانس تماس گرفت. اما پس از انجام آزمایشهای تخصصی در بیمارستان، پزشکان تشخیص دادند که او به «سندروم قلب شکسته» مبتلا شده است.
کریستین که سابقه اضطراب داشته، میگوید در آن زمان با مشکلات خانوادگی و فشار روانی شدیدی نیز روبهرو بوده و احتمالاً همین موضوع در بروز بیماری نقش داشته است.
«تاکوتسوبو»؛ بیماریای با نامی عجیب و ریشه ژاپنی
پروفسور جیسون کواچیچ، مدیر مؤسسه تحقیقات قلبی ویکتور چَنگ در استرالیا، به ABC گفته است که نام این بیماری از واژهای ژاپنی به نام «تاکوتسوبو» گرفته شده؛ ظرفی سنتی برای صید هشتپا که شکلی خاص دارد.
او توضیح میدهد هنگام ابتلا به این بیماری، بخشی از قلب متورم و بزرگ میشود و شکل آن در اسکنها شباهتی به همین ظرف ژاپنی پیدا میکند. در این وضعیت، قلب بهطور طبیعی منقبض نمیشود و عملکرد پمپاژ آن کاهش پیدا میکند.
چه چیزهایی میتواند «قلب را بشکند»؟
به گفته متخصصان، این بیماری معمولاً پس از شوکهای عاطفی یا فشارهای شدید روحی و جسمی رخ میدهد؛ از جمله:
از دست دادن عزیزان
پایان یک رابطه عاطفی طولانی
تجربه بلایای طبیعی یا حوادث ناگهانی
استرسهای شدید خانوادگی یا روحی
آسیبهای جسمی جدی مانند شکستگی
ABC همچنین داستان مارک براون، مردی اهل کوئینزلند را روایت میکند که پس از مرگ سگ محبوب ۱۶ سالهاش دچار این سندروم شد. او میگوید چند روز پس از این اتفاق، اشتهایش را از دست داد، خوابش مختل شد و در نهایت با علائم شدید به بیمارستان منتقل شد. پزشکان تشخیص دادند که استرس ناشی از این فقدان، موجب آسیب موقت قلب او شده است.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
بر اساس گفته پزشکان در این گزارش، زنان پس از یائسگی بیش از سایر گروهها در معرض ابتلا به سندروم قلب شکسته قرار دارند؛ هرچند علت دقیق این موضوع هنوز کاملاً روشن نیست.
متخصصان معتقدند افزایش حساسیت بدن به هورمونهای استرس مانند آدرنالین و کورتیزول میتواند در این مسئله نقش داشته باشد. همچنین افرادی که سابقه اضطراب، افسردگی یا مشکلات سلامت روان دارند، بیشتر در معرض خطر قرار میگیرند.
جالب آنکه برخلاف بسیاری از بیماریهای قلبی، عواملی مانند چاقی، دیابت، رژیم غذایی نامناسب یا سیگار الزاماً عامل اصلی ابتلا به این بیماری محسوب نمیشوند.
آیا این بیماری درمان دارد؟
در حال حاضر درمان اختصاصی و قطعی برای سندروم قلب شکسته وجود ندارد، اما پزشکان معمولاً از داروهای مربوط به نارسایی قلبی استفاده میکنند تا قلب فرصت بازیابی پیدا کند.
بیماران اغلب برای چند روز در بیمارستان تحت نظر میمانند تا وضعیت قلب، فشار خون و ضربان آنها کنترل شود. خوشبختانه در بسیاری از موارد، عملکرد قلب طی چند هفته تا چند ماه به حالت طبیعی بازمیگردد؛ هرچند مدیریت استرس و مراقبت پزشکی همچنان ضروری است.
آیا واقعاً غصه میتواند قلب را بشکند؟
دستکم از نگاه پزشکی، پاسخ «بله» است. هرچند همه افراد پس از تجربه غم یا استرس شدید به این بیماری مبتلا نمیشوند، اما پزشکان معتقدند در برخی افراد، فشار روانی میتواند واکنشی واقعی و خطرناک در قلب ایجاد کند.
شاید از این پس، جمله «دلم شکست» فقط یک تعبیر شاعرانه نباشد؛ بلکه هشداری باشد که باید آن را جدیتر گرفت.