شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه نهم سپتامبر موضوع عدم پایبندی ایران به تعهدات پادمانی خود را به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد؛ اقدامی که پس از ۲۰ سال بار دیگر پرونده هستهای ایران را در این نهاد مطرح میکند.
به گزارش رادیو نشاط، این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که آژانس اعلام کرد ایران درباره تحقیقات مربوط به نشانههای اورانیوم کشفشده در چند محل اعلامنشده، همکاری کامل نداشته و وضعیت بخشی از ذخایر اورانیوم غنیشده این کشور همچنان برای این نهاد مشخص و شفاف نیست.
در رأیگیری شورای حکام، ۲۳ کشور از این قطعنامه حمایت کردند، روسیه، چین و نیجر به آن رأی مخالف دادند و هشت کشور نیز رأی ممتنع دادند. برخلاف شورای امنیت، در شورای حکام هیچ کشوری از حق وتو برخوردار نیست و مخالفت مسکو و پکن نتوانست مانع تصویب قطعنامه شود.
ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت به معنای اعمال فوری تحریمهای جدید یا صدور مجوز اقدام نظامی نیست. این شورا اکنون میتواند گزارش آژانس را بررسی و درباره اقدامات بعدی تصمیمگیری کند؛ اقداماتی که ممکن است از درخواست همکاری بیشتر ایران با بازرسان آغاز شود و تا بررسی اقدامات الزامآور ادامه یابد.
این مرحله با روندی که در سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ به تصویب مجموعهای از تحریمهای شورای امنیت علیه ایران منجر شد، تفاوت مهمی دارد. در آن دوره، چین و روسیه نیز در کنار کشورهای غربی به قطعنامههای تحریمی رأی مثبت دادند، اما اکنون اما اکنون با چنین اقداماتی مخالفت کردهاند.
مخالفت دو عضو دائم شورای امنیت میتواند مسیر تصویب اقدامات جدید علیه ایران را دشوارتر کند؛ زیرا هرگونه قطعنامه الزامآور در این شورا به رأی کافی و نبود مخالفت اعضای دارای حق وتو نیاز دارد.
یکی از نگرانیهای اصلی آژانس، علاوه بر محدودیت دسترسی بازرسان به برخی تأسیسات هستهای، وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است. بر اساس گزارش این نهاد، ایران ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی پایینتر از غنای مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای، اما نزدیک به سطحی که نگرانیهای بینالمللی را افزایش داده است.
ایران این تصمیم را سیاسی خوانده و میگوید حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای این کشور، روند همکاری با آژانس و دسترسی بازرسان را دشوار کرده است. تهران تأکید دارد برنامه هستهای این کشور صرفاً اهداف صلحآمیز دارد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مقابل تأکید دارد تعهدات پادمانی ایران، مستقل از شرایط سیاسی و نظامی، همچنان پابرجاست و تهران باید برای رفع نگرانیهای موجود، همکاری لازم با این نهاد بینالمللی را ادامه دهد.