تازه‌ترین گزارش «شاخص جهانی نوآوری» نشان می‌دهد سوئیس همچنان نوآورترین اقتصاد جهان است و سوئد و آمریکا در جایگاه‌های دوم و سوم قرار دارند. استرالیا با صعود به رتبه ۲۰ به جمع ۲۰ کشور برتر بازگشته، در حالی که ایران در جایگاه ۸۱ قرار گرفته است. همزمان، کشورهای حوزه خلیج فارس، به‌ویژه امارات و عربستان سعودی، روند رو به رشدی در این رتبه‌بندی داشته‌اند.
به گزارش رادیو نشاط، سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) در Global Innovation Index 2026 عملکرد ۱۳۹ اقتصاد جهان را بررسی کرده است. این شاخص فقط به داشتن فناوری‌های پیشرفته توجه نمی‌کند، بلکه توانایی کشورها در ایجاد، توسعه و تبدیل دانش و فناوری به محصولات، خدمات و ارزش اقتصادی را می‌سنجد.
۲۰ اقتصاد نوآور جهان در سال ۲۰۲۶
۱. سوئیس
۲. سوئد
۳. آمریکا
۴. کره جنوبی
۵. سنگاپور
۶. بریتانیا
۷. هلند
۸. فنلاند
۹. دانمارک
۱۰. چین
۱۱. آلمان
۱۲. ژاپن
۱۳. فرانسه
۱۴. هنگ‌کنگ
۱۵. اسرائیل
۱۶. کانادا
۱۷. استونی
۱۸. اتریش
۱۹. ایرلند
۲۰. استرالیا
این رتبه‌بندی بر چه اساسی انجام می‌شود؟
شاخص جهانی نوآوری با استفاده از حدود ۸۰ شاخص مختلف، ظرفیت و عملکرد کشورها در حوزه نوآوری را ارزیابی می‌کند. تحقیق و توسعه (R&D)، تجارت محصولات پیشرفته، نیروی کار متخصص و صدور مجوزهای مالکیت فکری از جمله معیارهایی هستند که WIPO در این ارزیابی به کار می‌گیرد.
در ارزیابی کلی همچنین عواملی مانند کیفیت نهادها، سرمایه انسانی و تحقیقات، زیرساخت‌ها، توسعه بازار و کسب‌وکار و همچنین خروجی‌های دانش، فناوری و فعالیت‌های خلاقانه مورد توجه قرار می‌گیرند. بنابراین این گزارش را باید رتبه‌بندی «نوآوری» دانست، نه صرفاً فهرستی از کشورهایی که بیشترین فناوری را در اختیار دارند.
استرالیا به جمع ۲۰ کشور برتر بازگشت
استرالیا که در گزارش سال ۲۰۲۵ در رتبه ۲۲ قرار داشت، در سال ۲۰۲۶ دو پله صعود کرده و به رتبه ۲۰ جهان رسیده است. WIPO این بهبود را در کنار تقویت پایه‌های دانشگاهی، ارتباط دانشگاه و صنعت و سرمایه‌گذاری تحقیقاتی در اقتصادهای پیشرفته‌ای مانند استرالیا ارزیابی کرده است.
ایران در رتبه ۸۱ جهان
ایران در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۶ در رتبه ۸۱ قرار دارد؛ در حالی که رتبه این کشور در سال ۲۰۲۵، ۷۰ بود.
با این حال، عملکرد ایران در همه بخش‌ها یکسان نیست. ایران در «خروجی‌های دانش و فناوری» رتبه ۵۴ را دارد، اما در زیرساخت‌ها رتبه ۹۱ و در بخش نهادها رتبه ۱۳۶ را به خود اختصاص داده است. WIPO همچنین می‌گوید ایران نسبت به سطح ورودی‌ها و امکانات نوآوری خود، خروجی نسبتاً بالاتری تولید می‌کند.
کشورهای حوزه خلیج فارس کجا ایستاده‌اند؟
در میان کشورهای منطقه، امارات متحده عربی با رتبه ۲۵ بالاترین جایگاه را در میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس دارد و برای نخستین بار وارد جمع ۲۵ اقتصاد برتر شده است. پس از آن عربستان سعودی در رتبه ۴۲، قطر ۴۷، کویت ۶۲، بحرین ۶۴ و عمان ۶۹ قرار دارند. ایران نیز در رتبه ۸۱ جهان قرار گرفته است.
WIPO می‌گوید اقتصادهای حوزه خلیج فارس در مسیر صعود قرار گرفته‌اند؛ امارات در یک سال پنج پله و کویت ۱۱ پله بالا رفته‌اند و عربستان و قطر نیز پیشرفت کرده‌اند. سرمایه‌گذاری در زیرساخت، تحول دیجیتال و ظرفیت‌های نوآوری از عوامل مهم این روند عنوان شده است.
جایگاه چند کشور دیگر
هند رتبه ۳۸، ویتنام ۴۳ و ترکیه ۴۵ را در اختیار دارند. افغانستان در میان ۱۳۹ اقتصاد رتبه‌بندی‌شده در گزارش ۲۰۲۶ حضور ندارد.
یکی دیگر از نکات گزارش امسال، جایگاه شهرهای منطقه در میان قطب‌های نوآوری جهان است. تهران رتبه ۶۵ را در میان خوشه‌های برتر نوآوری جهان به دست آورده و ریاض با رتبه ۹۲ برای نخستین بار وارد جمع ۱۰۰ خوشه برتر نوآوری شده است.
در صدر جدول جهانی نیز سوئیس برای شانزدهمین سال متوالی جایگاه نخست را حفظ کرده است. چین با رتبه دهم نیز همچنان یکی از مهم‌ترین قدرت‌های نوآوری جهان و تنها اقتصاد با درآمد متوسط در میان کشورهای پیشرو این رتبه‌بندی است.
منبع: سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) – Global Innovation Index 2026