بسیاری از افراد با وجود ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه، صبحها همچنان خسته، بیحوصله و بیانرژی از خواب بیدار میشوند. اما آیا مشکل فقط کمخوابی است؟ پژوهشی تازه نشان میدهد یکی از عادتهای روزانه ما، یعنی مصرف قهوه و کافئین، ممکن است بیش از آنچه تصور میکنیم بر کیفیت خواب تأثیر بگذارد.
به گزارش رادیو نشاط، نتایج یک بررسی علمی تازه نشان میدهد مصرف روزانه کافئین، حتی اگر باعث بیخوابی آشکار نشود، میتواند کیفیت خواب عمیق را کاهش دهد؛ همان مرحلهای از خواب که نقش مهمی در بازسازی بدن، تقویت حافظه و بازیابی انرژی دارد.
پژوهشگران در مطالعهای که در مجله علمی Nutrients منتشر شده، دادههای ۳۲ پژوهش انجامشده در سالهای مختلف را بررسی کردهاند. یافتهها نشان میدهد کافئین میتواند فعالیت «امواج آهسته مغزی» را کاهش دهد؛ امواجی که با خواب عمیق و بازسازی واقعی مغز و بدن ارتباط دارند.
به زبان ساده، ممکن است فرد هشت ساعت کامل در رختخواب باشد، اما مغز او به اندازه کافی وارد مرحله خواب عمیق نشده باشد. نتیجه این وضعیت میتواند صبحی باشد که با وجود ساعتها خواب، همچنان با احساس خستگی آغاز میشود.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها به معنای مضر بودن قهوه برای همه افراد نیست. تأثیر کافئین میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و عواملی مانند ژنتیک، سن، میزان استرس، خستگی مزمن و سرعت سوختوساز بدن در این موضوع نقش دارند.
یکی از نکات مهم در این زمینه، زمان مصرف قهوه است. برای بسیاری از افراد، نوشیدن قهوه در ساعات پایانی روز یا عصر میتواند کیفیت خواب شبانه را کاهش دهد، حتی اگر فرد احساس کند بهراحتی خوابیده و خواب کافی داشته است.
برخی متخصصان از این وضعیت با عنوان «چرخه خستگی» یاد میکنند: فرد به دلیل خستگی، کافئین بیشتری مصرف میکند؛ اما همان کافئین ممکن است کیفیت خواب شبانه را پایین بیاورد و روز بعد دوباره احساس خستگی بیشتری ایجاد کند. در نتیجه، نیاز به مصرف محرکها بیشتر میشود و این چرخه ادامه پیدا میکند.
با این حال، کارشناسان میگویند قهوه همیشه تنها دلیل خستگی نیست. اگر فردی با وجود خواب کافی همچنان احساس خستگی مداوم دارد، عوامل دیگری مانند کمبود آهن یا ویتامین B12، مشکلات تیروئید، استرس، اضطراب، خر و پف شدید، آپنه خواب یا برخی اختلالات خواب نیز میتوانند نقش داشته باشند.
چند راهکار ساده برای خواب باکیفیتتر:
مصرف قهوه و چای پررنگ را به ساعات اولیه روز محدود کنید.
از مصرف کافئین در ساعات عصر و شب پرهیز کنید.
پیش از خواب، استفاده از موبایل و نور آبی صفحهنمایش را کاهش دهید.
ساعت خواب منظم داشته باشید و تا حد امکان هر شب در زمان مشخصی بخوابید.
اگر خستگی، بیحالی یا اختلال خواب برای مدت طولانی ادامه دارد، با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کنید.
شاید وقت آن رسیده باشد که به جای شمردن ساعتهای خواب، از خود بپرسیم: آیا واقعاً خواب عمیق و باکیفیتی داشتهایم؟
توضیح: این مطلب بر اساس یافتههای پژوهشی منتشرشده در مجله علمی Nutrients و گزارش رسانه The Independent تهیه شده است. تأثیر کافئین و اختلالات خواب در افراد مختلف میتواند متفاوت باشد. این مطلب جنبه عمومی دارد و جایگزین توصیه پزشکی نیست. در صورت تجربه خستگی مداوم، اختلال خواب یا علائم طولانیمدت، با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کنید.