بسیاری از مردم در کشورهای گرم، حتی در اوج تابستان، چای داغ مینوشند. آیا این فقط یک عادت فرهنگی است یا واقعاً نوشیدنیهای داغ میتوانند به خنک شدن بدن کمک کنند؟ پژوهشهای علمی پاسخ جالبی به این پرسش دادهاند.
به گزارش رادیو نشاط، با شروع روزهای گرم، معمولاً بیشتر افراد به سراغ آب سرد، نوشیدنیهای خنک یا یخ میروند. با این حال، در برخی کشورها مانند ایران، هند، مراکش و کشورهای حاشیه خلیج فارس، نوشیدن چای داغ در گرمای تابستان همچنان یک عادت رایج است. همین موضوع باعث شده این پرسش مطرح شود که آیا نوشیدن چای داغ واقعاً بدن را خنک میکند یا تنها یک باور قدیمی است؟
بدن چگونه دمای خود را تنظیم میکند؟
دمای طبیعی بدن انسان حدود ۳۷ درجه سانتیگراد است و مغز بهطور مداوم تلاش میکند این دما را در محدوده طبیعی حفظ کند. مهمترین ابزار بدن برای دفع گرما، تعریق است.
وقتی دمای بدن افزایش پیدا میکند، غدد عرق فعال میشوند. اگر عرق از روی پوست تبخیر شود، گرمای بدن را با خود خارج میکند و به خنک شدن بدن کمک میکند.
نوشیدن چای داغ چه تأثیری دارد؟
پژوهشها نشان میدهد نوشیدن یک نوشیدنی داغ میتواند گیرندههای حرارتی دهان و دستگاه گوارش را تحریک کند و در نتیجه، بدن برای دفع گرما، تعریق بیشتری ایجاد کند.
اما نکته مهم اینجاست که افزایش تعریق به معنای کاهش محسوس دمای مرکزی بدن نیست.
بررسیهای علمی نشان دادهاند که اگرچه نوشیدنیهای داغ باعث تعریق بیشتر میشوند، اما در بیشتر شرایط، دمای مرکزی بدن تفاوت قابل توجهی با زمانی که نوشیدنی سرد مصرف میشود، ندارد.
چه زمانی ممکن است چای داغ مفید باشد؟
در شرایطی که:
هوا خشک باشد،
جریان هوا وجود داشته باشد،
و عرق بتواند بهخوبی از روی پوست تبخیر شود،
تعریق بیشتر میتواند به دفع گرما کمک کند و فرد احساس خنکی بیشتری داشته باشد.
اما اگر هوا بسیار مرطوب باشد یا لباس مانع تبخیر عرق شود، این مزیت تا حد زیادی از بین میرود و نوشیدن چای داغ برتری خاصی نسبت به نوشیدنیهای سرد نخواهد داشت.
نوشیدنی سرد بهتر است یا داغ؟
از نظر علمی، هیچ شواهد قاطعی وجود ندارد که نشان دهد نوشیدنی داغ در هوای گرم، بدن را بهتر از نوشیدنی سرد خنک میکند.
نوشیدنیهای سرد معمولاً احساس خنکی فوری ایجاد میکنند، اما این اثر بیشتر به دلیل خنک شدن دهان و گلو است و تأثیر آن بر دمای مرکزی بدن نیز محدود است.
در مقابل، نوشیدنی داغ تعریق را افزایش میدهد، اما نتیجه نهایی نیز معمولاً تفاوت چشمگیری در دمای بدن ایجاد نمیکند.
مهمترین نکته در روزهای گرم
متخصصان تأکید میکنند که در هوای گرم، مهمترین مسئله جلوگیری از کمآبی بدن است، نه گرم یا سرد بودن نوشیدنی.
نوشیدن آب کافی، جایگزین کردن مایعات از دست رفته، کاهش فعالیت شدید در ساعات گرم روز و ماندن در محیطهای خنک، مؤثرترین راهکارها برای مقابله با گرمای تابستان هستند.
حاصل پژوهشها
این باور که «چای داغ بدن را خنک میکند» تنها تا حدی درست است. نوشیدنیهای داغ میتوانند تعریق را افزایش دهند، اما شواهد علمی نشان میدهد این موضوع معمولاً باعث کاهش قابل توجه دمای مرکزی بدن نسبت به نوشیدنیهای سرد نمیشود.
بنابراین اگر در یک روز گرم تابستان هوس نوشیدن چای کردید، لازم نیست نگران باشید؛ اما اگر هدف شما مقابله با گرماست، مهمتر از داغ یا سرد بودن نوشیدنی، این است که بدن خود را هیدراته نگه دارید و اجازه ندهید دچار کمآبی شوید.
منابع علمی مورد استفاده: مطالعات دانشگاه اتاوا (University of Ottawa) درباره پاسخ بدن به نوشیدنیهای گرم، پژوهشهای منتشرشده در Journal of Applied Physiology و توصیههای متخصصان پزشکی درباره تنظیم دمای بدن و پیشگیری از کمآبی.