افسر نیروی هوایی آمریکا که جنگنده F-15E حامل او در ماه آوریل در ایران سرنگون شد، پس از پنج ماه سکوت برای نخستین بار از حدود ۵۰ ساعت پنهانشدن در ارتفاعات ایران و عملیات گستردهای سخن گفته که برای نجات او انجام شد؛ عملیاتی که بیش از ۹۰ نیروی آمریکایی را وارد خاک ایران کرد و در مرحله نهایی بیش از ۱۵۰ هواگرد را به خدمت گرفت.
به گزارش رادیو نشاط – یک سرهنگ نیروی هوایی ایالات متحده که پس از سرنگونی جنگنده F-15E در ایران حدود دو شبانهروز مجروح و تنها در مناطق کوهستانی پنهان شده بود، برای نخستین بار جزئیات تجربه خود و عملیات گسترده نجاتش را روایت کرده است.
این افسر که به دلیل ملاحظات امنیتی نام واقعیاش منتشر نشده و با نام عملیاتی «Dude 44 Bravo» یا «براوو» معرفی میشود، افسر سامانههای تسلیحاتی و نفر دوم خدمه دو نفره یک F-15E Strike Eagle بود.
او در گفتوگو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه CBS گفت هواپیمای آنها شامگاه ۲ آوریل ۲۰۲۶ در جریان یک مأموریت رزمی در ایران هدف قرار گرفت.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، پیشتر تأیید کرده بود که این F-15E در دوم آوریل در جریان مأموریت رزمی سرنگون شد و هر دو خدمه پس از اجکت، طی دو عملیات جداگانه نجات یافتند.
مأموریت در نزدیکی اصفهان
به گفته دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، مأموریت «Dude 44» در منطقهای کوهستانی در جنوب اصفهان انجام میشد و هدف آن حمله به تأسیسات صنعتی مرتبط با برنامه پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی بود.
کوپر در توضیح خطرات مأموریت گفت اگرچه آمریکا برتری هوایی داشت، محیط عملیاتی همچنان پرخطر بود.
جنگنده F-15E دو سرنشینه در جریان مأموریت با یک موشک دوشپرتاب هدف قرار گرفت.
براوو لحظه اصابت را به برخورد با یک قطار باری تشبیه کرده است.
او و خلبان که با نام عملیاتی «آلفا» شناخته میشود، ابتدا تلاش کردند هواپیما را نجات دهند، اما خیلی زود مشخص شد ادامه پرواز ممکن نیست و هر دو مجبور به اجکت شدند.
سقوط با چتر آسیبدیده
اما مشکل براوو تازه پس از خروج از هواپیما آغاز شد.
به گفته او، موشک به چتر نجاتش نیز آسیب زده بود و او با سرعتی حدود ۷۰ تا ۱۰۰ مایل در ساعت، معادل تقریباً ۱۱۳ تا ۱۶۱ کیلومتر در ساعت، به سوی زمین سقوط میکرد.
براوو گفت ترسناکترین لحظه زندگیاش زمانی بود که به بالا نگاه کرد و متوجه شد چتر نجاتش وضعیت مناسبی ندارد.
برخورد شدید با زمین باعث شکستگی کمر، یک دست و شانه او شد.
او حدود پنج مایل، معادل هشت کیلومتر، دورتر از محل فرود آلفا به زمین رسید.
با وجود جراحات، تصمیم گرفت بلافاصله از محل سقوط فاصله بگیرد؛ زیرا میدانست نیروهای ایرانی به دنبال خدمه جنگنده خواهند گشت.
با استخوانهای شکسته به ارتفاعات رفت
براوو میگوید با روشن شدن هوا متوجه شد در میان درهها و صخرههای مرتفع قرار گرفته است.
او به این نتیجه رسید که برای مخفی ماندن باید به ارتفاعات برود.
این افسر مجروح با وجود شکستگی کمر، دست و شانه شروع به بالا رفتن کرد و خود را به خطالرأسی در ارتفاع حدود ۷ هزار پا، نزدیک به ۲۱۰۰ متر، رساند.
او درباره انگیزهاش برای ادامه حرکت جملهای کنایهآمیز گفته است:
«هیچوقت نگذار کمبود انگیزه باعث شود سر از تلویزیون ایران دربیاوری.»
در همان زمان عملیات جستوجو برای یافتن او در جریان بود. مقامهای آمریکایی میگویند نیروهای ایرانی در مقطعی تا حدود دو مایلی محل اختفای او پیش رفتند.
گزارشهای اطلاعاتی آمریکا همچنین حاکی از آن بود که برای یافتن این افسر از پهپادهای کوچک و حتی سگهای ردیاب استفاده شده بود.
آلفا ظرف چند ساعت نجات یافت
سرنوشت خلبان هواپیما متفاوت بود.
آلفا حدود شش ساعت پس از سرنگونی طی یک عملیات پرخطر در روشنایی روز پیدا و نجات داده شد.
به گفته ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، هواگردهای آمریکایی در جریان این عملیات با نیروهای ایرانی درگیر شدند.
یک هواپیمای A-10 شرکتکننده در عملیات نیز هدف قرار گرفت و آسیب دید. خلبان آن توانست هواپیما را از منطقه خارج کند و بعداً در منطقهای امن اجکت کرد و نجات یافت.
اما نیروهای آمریکایی در عملیات نخست نتوانستند براوو را پیدا کنند.
«خدا خوب است»
براوو با وجود جراحات توانست حرکت کند و مخفی بماند.
او تقریباً بدون غذا و با آب بسیار محدود، یک روز دیگر را در ارتفاعات و در شرایط سرد و بادخیز سپری کرد.
سرانجام موفق شد با نیروهای آمریکایی ارتباط برقرار کند.
یکی از نخستین پیامهایی که فرستاد این بود:
«God is good»؛ «خدا خوب است.»
او همچنین اعلام کرد مجروح شده اما همچنان قادر به حرکت است.
طرح دیگری برای نجات او آماده شد، اما شرایط اجازه اجرای فوری آن را نداد و براوو مجبور شد تقریباً ۲۴ ساعت دیگر منتظر بماند.
ورود سیا به عملیات
سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، نیز وارد عملیات شد.
طبق اطلاعات ارائهشده از سوی مقامهای آمریکایی، سیا یک عملیات فریب اطلاعاتی چندلایه اجرا کرد تا نیروهایی را که در جستوجوی براوو بودند، درباره محل واقعی او گمراه کند.
همزمان از امکانات اطلاعاتی برای پیدا کردن موقعیت دقیق او استفاده شد.
در نهایت محل براوو در شکافی در منطقه کوهستانی شناسایی شد و اطلاعات موقعیت او در اختیار پنتاگون و کاخ سفید قرار گرفت.
حملات برای باز کردن مسیر نجات
تصاویر تازه از حالت محرمانه خارجشده که در برنامه «۶۰ دقیقه» نمایش داده شد، بخشهایی از عملیات نجات را نشان میدهد.
پیش از ورود نیروهای نجات، هواگردهای آمریکایی اهداف و نیروهای نزدیک منطقه را هدف قرار دادند تا خطر برای تیم زمینی کاهش یابد.
گزارش CBS نشان میدهد عملیات نهایی ابعادی بسیار بزرگ پیدا کرده بود.
طبق اطلاعات منتشرشده، در مرحله نجات براوو ۱۵۵ هواگرد مشارکت داشتند؛ از جمله:
۶۴ جنگنده، چهار بمبافکن، ۴۸ هواپیمای سوخترسان، ۱۳ هواپیمای جستوجو و نجات و ۲۶ هواپیمای اطلاعاتی، شناسایی و اخلال الکترونیکی.
در مجموع عملیات نجات دو خدمه F-15E نیز ۳۳۹ مهمات به کار رفت؛ ۱۲۳ مورد در عملیات نجات آلفا و ۲۱۶ مورد در عملیات مربوط به براوو.
بیش از ۹۰ نیروی آمریکایی وارد خاک ایران شدند
مرحله نهایی عملیات شامل ورود نیروهای آمریکایی به خاک ایران نیز بود.
به گفته دریاسالار کوپر، بیش از ۹۰ نیروی نظامی آمریکا روی زمین حضور داشتند؛ اقدامی که او آن را نخستین حضور نیروهای زمینی آمریکا در ایران طی ۴۶ سال گذشته توصیف کرد.
چند صد نفر دیگر در هوا و چند هزار نفر نیز در بخشهای مختلف پشتیبانی عملیات مشارکت داشتند.
برای اجرای عملیات، نیروهای آمریکایی از یک باند موقت در منطقه بیابانی استفاده کردند.
دو هواپیمای بزرگ عملیات ویژه در آن محل فرود آمدند و هلیکوپترهای کوچک MH-6 «Little Bird» برای رسیدن به محل اختفای براوو به پرواز درآمدند.
محل براوو چندین کیلومتر با باند موقت فاصله داشت.
هلیکوپترها به ارتفاعات رفتند و نیروهای ویژه سرانجام افسر مجروح را پیدا کردند.
براوو لحظه دیدن نیروهای نجات را «یکی از بزرگترین لحظات زندگیام» توصیف کرده است.
وقتی نیروهای نجات به او رسیدند، نخستین واکنش او کوتاه بود:
«برویم.»
عملیات نجات به بحران دیگری تبدیل شد
اما پیدا کردن براوو پایان ماجرا نبود.
پس از بازگشت نیروها به باند موقت، چرخهای دو هواپیمای عملیات ویژه در شن و خاک نرم گیر کرد و هواپیماها دیگر قادر به برخاستن نبودند.
در نتیجه بیش از ۹۰ نیروی آمریکایی حاضر در محل به همراه براوو خودشان نیازمند خروج از منطقه شدند.
در نهایت یک واحد مخفی نیروی هوایی آمریکا برای انتقال نیروها وارد عمل شد.
آمریکا سپس دو هواپیمای گرفتار را که ارزش هر یک حدود ۱۰۰ میلیون دلار اعلام شده بود، همراه با هلیکوپترهای Little Bird باقیمانده منهدم کرد تا تجهیزات و فناوری آنها در ایران باقی نماند.
۵۰ ساعت پس از سرنگونی
حدود ۵۰ ساعت پس از سرنگونی F-15E، براوو سرانجام از ایران خارج و به منطقه امن منتقل شد.
آلفا نیز پس از بهبودی دوباره به پرواز برای نیروی هوایی آمریکا بازگشته است، اما به دلیل ملاحظات امنیتی حاضر به مصاحبه با «۶۰ دقیقه» نشد.
براوو در نخستین روایت عمومی خود میگوید این ماجرا را صرفاً داستان نجات خودش نمیداند.
او آن را نتیجه کار تیمی، آموزش، تصمیمگیری، رهبری و ایمان توصیف کرده و گفته است این عملیات نشان داد ارتش آمریکا برای اجرای اصل «هیچکس را پشت سر نمیگذاریم» تا چه اندازه حاضر به بسیج نیرو و امکانات است.
نخستین روایت مستقیم پس از پنج ماه
بخش مهم گزارش تازه «۶۰ دقیقه» این است که برای نخستین بار خود براوو درباره آنچه طی حدود دو شبانهروز در ایران بر او گذشته صحبت کرده است.
اصل سرنگونی F-15E در دوم آوریل و نجات جداگانه دو خدمه آن از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا تأیید شده است.
جزئیات مربوط به نحوه عملیات سیا، فاصله نیروهای ایرانی با محل اختفای براوو و برخی جزئیات عملیات زمینی بر اساس اطلاعات و اظهارات مقامهای آمریکایی است و منابع مستقل امکان تأیید همه آنها را نداشتهاند.
با این حال، اطلاعات تازه منتشرشده ابعاد کمسابقه عملیات را روشنتر میکند: سرنگونی یک جنگنده آمریکایی، ۵۰ ساعت تلاش یک افسر مجروح برای مخفی ماندن، ورود بیش از ۹۰ نیروی آمریکایی به خاک ایران و بسیج بیش از ۱۵۰ هواگرد برای بازگرداندن یک عضو خدمه F-15E.